((نگین زنجان روستای ونونان))
 
آخرين مطالب

سابقه تاریخی بازار زنجان:

به طور کلی می توان چنین استنتاج کرد که در پی تحولات اقتصادی و تخصصی شدن تولیدات، و وابستگی ابزار تولید و عرضه تولید و تبادلات اقتصادی، پدیده جدیدی متناسب با روند تکاملی و گسترش شهر، در خاستگاههای اولیه شهرها تحت عنوان بازار، در ایران پدیدار گردیده است، که این پدیده به لحاظ توجه به شرایط اقلیمی و فرهنگی در مناطق مختلف از نظر فیزیکی متفاوت است. لکن سبک و استخوان بندی این مراکز تا حدودی شبیه به هم ایجاد شده اند و من حیث المجموع مجهز به مراکز مذهبی، اجتماعی و با آمیختگی مراکز مسکونی شهرت دارد، یک نوع معماری فرهنگی و پیچیده ای را به وجود آورده است.  ناگفته نماند، که این پدیده ایرانی مورد تقلید شهر سازی اروپا واقع گردیده و بدین سان بازارهای دادو ستد تحت عنوان بورگ Boargue در مناطق مختلف اروپا ایجاد شد این مراکز کم کم باقرار گرفتن در کنار کلیساهای جامع (کاتدرال) مسیحی و توسعه تدریجی به شهر تبدیل شده است. اکثر شهرهای اروپایی که با پسوند بورگ مثل هامبورگ استرانبورگ و … نامگذاری شده، یادگاری از بازارهای به سبک ایرانی است. به هر تقدی این مراکز اقتصادی برای سهولت درمبادلات تولیدی که مآلا به گسترش تولیدات منجر می گردید، طرح ریزی و اجرا شده بود. بر اثر گسترش بی رویه قطبهای تولیدی را به انبار کالاهای واردتی که به سرعت در آن سرازیر شد، قطبهای تولیدی را به انبار کالاهای وارداتی تبدیل نمود. از این رهگذر، کالاهای بومی ضربه جبران ناپذیری را تحمل کرده است. بازار زنجان در قلب بافت قدیمی شهر(خاستگاه اولیه) در راستای راههای ورودی قرار گرفته و از دو قسمت بازار بالا و بازار پایین تشکیل شده است، ولی این دو از نظر عناصر تشکیل دهنده یکسان و قابل مقایسه است. ار نظر تاریخی، قدیمیترین مستشرفی که از بازار دیدن نموده و در سفرنامه خود اشاره ای به آن می نماید، پرنس آلکسیس سولتیکف روسی است. که به سال ١٢١۶ هجری قمری آن را دیده و می گوید: «اول قسمتی از بازار را با اسب طی کردم …. » و پس از آن ادوارد براون، مستشرق انگلیسیکه به سال ١٨٨٧ میلادی، مصادف با سلطنت ناصرالدین شاه قاجر(١٢۶۴ ـ ١٣١٣) هجری قمری بازار زنجان را دید و می نویسد «ما از دروازه شهر از سمت غرب وارد شدیم و ازطرف راست قبرستان بزرگی که گنبد دو امامزاده در آن دیده می شد عبور کردیم، در کاروانسرایی نزدیک بازار بارها را پایین آوردیم و خود برای تماشای بازار که تقریبا به خط مستقیمی ازمغرب به مشرق امتداد دارد و شهر را نصف می کند، از کاروانسرا خارج شدیم. … حال با توجه به سبک معماری و متون تاریخی و شواهدی از این مقوله نتیجه گرفته می شود که ابتدا در حدود سال ١٢٠۵ هجری قمری در دوران حکومت آقا محمد خان قاجار احداث بازار زنجان آغاز شده و سپس در زمان فتحعلیشاه قاجار به سال ١٢١٣ قمری تکمیل گردیده به طوری که در سال ١٢١۶ مورد بازدید سولتیکف واقع شده است. سپس کاروانسراها، گرمابه ها، و مساجد در آن ایجاد و با تعبیه راسته ها تا سال ١٣٢۴ در دوره محمد علیشاه قاجار مجموعه کاملتر شده است. بازار پایین علاوه بر عرضه دادوستد تولیدات محلی از طریق دو باب کاروانسرای موجود که محصولات را از قراء و قصبات به آنجا حمل می گردیده، تغذیه می شده است. کم اینکه تا قبل از توسعه راهها و تردد ادوات موتوری در سالهای اخیراین اماکن با عملکردهای نخستین مورد استفاده بوده و امروزه تبدیل به انبار کالاهای وارداتی شده است. از کاروانسراهای این بازار سرای گلشن و سرای ملک است که در سال ١٣۴۵ هجری قمری بازسازی و مرمت گردیده اند، در جهت برطرف ساختن از ساکنین از نظر اجتماعی و مذهبی این مجموعه دو مسجد را در خود جایداده است که عبارتند از مسجد آقا شیخ فیاض و مسجد میرزایی. گرمابه های بلوری و معینی در مجموعه، محل خاصی را اشغال نموده اند. مجموعه بازار بالا از بازار قیصریه، بازار بزازها، بازار حجت الاسلام، بازار امامزاده و بازار عبدالعلی تشکیل شده است. این بازار از نظر تولید و عرضه خدمات جنبی وابسته، بسیار غنی و مهمترین مرکز اقتصادی و تجاری شهر محسوب می شده است. این مجموعه از نظر تولید و عرضه کالا به هشت راسته زرگرها، بزازها، کفاشها، سراجها، کلاه دوزها، صندوق سازها، رنگرزها، میوه فروشها و جگرپزها تقسیم شده است. این تقسیم بندی و انسجام معقول و منطقی از نظر حفظ حقوق سندیکایی و کنترل قیمت کالاهای عرضه شده حائز اهمیت بوده و والا بودن افکار طراحان و بانیان آن را آشکار می سازد. ازنظر اقتصادی هم موجب جلی مشتری در یک محل مخصوص و شناخته شده می تواند رونق اقتصادی را برای کسبه فراهم نماید. از کاروانسراهای جالب این مجموعه که نقش مؤثری را در عرضه کالاها ایفاء نموده کاروانسراس حاج علی کربلایی را می توان نام برد که احتمالا در سال ١٣٠٠ هجری قمری تکمیل شده است. این مجموعه ۵ مسجد: چهل ستون، آقا سید فتح الله، مسجد جامع، حجت الاسلاو و مسجد ملا را درخود جای داده است. وسعت و عملکرد بازار زنجان مجموعه بازار زنجان با داشتن ۵۶ ورودی و کوچه هماهنگ با شبکه ارتباطی با کل شهر در ارتباط بوده است، این مجموعه دارای ٩۴٠ باب مغازه و در حدود ۵١ نوع شغل اعم از تولیدی یا صادراتی که حدودا به دست ٣٢٠٠ نفر در گردش است، البته عده کثیری در خدمات جنبی فعالیت دارند. بازار زنجان، از نظر اقتصادی، واحد پیچیده ای است که در آن انواع تجارتخانه های عمده فروشی و خرده فروشی موجودیت یافته اند، و به لحاظ ازدیاد مداوم سرمایه ها، در جهت تبدیل به عمده فروشی در حرکت است، توسعه روزافزون موقعیت اقتصادی مجموعه، واحدهایمسکونی منطقه را به صورت واحدهای تجاری تغییر شکل و کاربری داده که بدون برنامه ریزی معقول و متناسب با ارزشهای تاریخی، به ارزش فیزیکی و کالبدی بازار لطمات جبران ناپذیری وارد خواهد ساخت. این بازار در زمینی به مساحت١۵ هکتار احداث شده که ۵ هکتار از آن مختص بخش اقتصادی و هفت هکتار دیگر آن برای بخش مسکونی و یک هکتار جهت اماکن عام المنفعه و دو هکتار برای شبکه ارتباطی اختصاص یافته است. و جمعا دارای ٩۴۵ واحد ملکی است. و هم اکنون دارای حدود ۶٠٠ انشعاب تلفن و ١٣٠٠ انشعاب آب و برق می باشد. در حال حاضر به لحاظ تغییرات ناشی در سیستم حیات انسانی، کمبودهاو نیازهایی در آن محسوس است. آنچه که در این مقوله مورد نیاز مبرم است کلنیک بهداشتی، توقفگاه فضاهای سبزو غیره است که مجموعه به طور کلی فاقد آن می باشد. این بازار به علت ارزشهای فرهنگی و قدمت آن ذیل شماره ۴۴/١ در فهرست آثار تاریخی ایران به ثبت رسیده است و ضوابط حفاظتی مخصوصی بر آن مترتب گردیده است. این مجموعه از قدیم الایام محل مناسبی را برای برخوردهای اجتماعی، در جچوار مرکز تجاری عرضه نموده و از نظر حفظ آداب و سنن ملی و مذهبی نقش تعیین کننده داشته است. گذشته از عناصر فرهنگی ذکر شده عوامل متعدد دیگری نیز وجود این مجموعه را در این شهرستان تأکید می نماید. از آن جمله است شرایط اقلیمی و جغرافیایی منطقه. زیرا این شهرستان دارای تابستانهای سوزان، زمستانهای سرد و پر برف و بهار پاییزی ناآرام است و این کیفیت جوی در داخل مجموعه احساس نخواهد شد و در نتیجه به مشتریان اجازه تردد را برای ساعتهای طولانی جهت انتخاب کالاهای مورد نظر به ارمغان خواهد آورد.

[ ] [ ] [ مدیر ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

با سلام اینجانب علی اصغر انصاری دانشجوی رشته کامپیوتر مقطع کاردانی,هدف از ایجاد این وبلاگ در اختیار گذاشتن اطلاعاته فرهنگی اجتماعی,ورزشی,اخبار و..... راجع به دهکده ی زیبای ونونان می باشد امیدوارم با نظرات انتقادات وپیشنهادات سازنده خود ما را در بروز رسانی بهتر این وبلاگ یاری فرمایید.متولد کرج ولی عاشق نگین زنجان دهکده ی ونونان هستم.
صفحات اختصاصی
آرشيو مطالب
امکانات وب